Bye bye Burkina

Vorig weekend bevonden we ons in Bobo (Burkina Faso) en omstreken. Om daar de laatste klussen af te ronden voor vertrek. Het werd een weekend om niet snel te vergeten. Met onverwachte dingen (hoe kan het ook anders?) en onverwacht bezoek. Een korte compilatie van de werkreis.

Op donderdag vertrokken we met 4 personen: onszelf en twee Afrikaanse collega's. De één is een jonge gast die sinds enkele maanden bij Anco stage loopt. De ander een technicus die meer over solar (het doel van onze reis) wilde leren. So far, so good...

Bij de grens werd het ons al even moeilijk gemaakt, omdat we aardig wat waardevolle spullen zichtbaar in en op de auto hadden liggen. Na enige tijd praten liet de douane ons toch door. "We werken tenslotte ook voor hun kinderen, de toekomst van de land". Die doet het over het algemeen goed... :)

Via de grens snel doorrijden naar Dedougou, een lagere school. Daar een lange, dikke, zware, koperen kabel van het dak gehaald en netjes opgeborgen. Deze dient om een verbinding te leggen tussen de energiebron en een computerlokaal met 30 pc's op 180 meter afstand. Een klus die we niet meer zelf gaan klaren, maar die de leraren daar dienen op te pakken.

Pondou avonturen
Diezelfde avond nog in het donker richting de bijbelschool in Pondou. Geen pretje, rijden in het donker. Dat doen we dan ook alleen maar als het echt niet anders kan. Het is zo donker dat je geen hand voor ogen ziet. Voeg daar de ezelskarren en fietsers zonder licht aan toe en de tegenliggers die alleen stand "verblindend licht" kennen en het plaatje is compleet.

In Pondou een rusteloze nacht gehad. Het was binnen veel te warm en buiten werden we door de wind en regen geplaagd. Zeggen en schrijven misschien 3 à 4 uur geslapen die nacht. Niet genoeg voor slaapliefhebbers van het eerste uur.

Volgende dag (vrijdag) vroeg uit de veren - Anco althans - om het werk zoveel mogelijk af te ronden. Op Pondou's grote terrein werden in mum van tijd 12 batterijen + 6 zonnepanelen geinstalleerd. De controllers lieten op zich wachten, omdat we die in de haast in Koutiala hadden laten liggen. Een vriend van ons (de onverwachte bezoeker) zou die per bus naar Bobo komen brengen. Dan zouden we het werk maandag af komen maken. So far, nog steeds so good :)

Werk voor die dag afgerond, terwijl ik de kinderen bezighield. Was overigens niet veel meer voor nodig dan een fotocamera (zie foto) :)

Vol goede moed naar het busstation om onze vriend op te halen. Nog niet wetende wat er boven ons hoofd hing. De vriend was netjes aangekomen, maar zonder... inverters. De mobiele brigade had de bus onderste boven gekeerd en de inverters ingenomen. Ondanks een pleidooi van onze vriend en buschauffeur geloofde ze niet dat hij (als Afrikaan) in het bezit kon zijn van zulke dure apparaten. Achterlaten dus en hij verder.

Hij had ons geprobeerd te bellen, maar wij zaten in de brousse, geen bereik. Vriend in de auto en op naar de mobiele brigade post zo'n 50 km buiten Bobo, helaas weer in het donker! Daar aangekomen praatten we voor dovemansoren. De "baas" aldaar bedroog ons waar we zelf bij stonden. Hij dacht er ook niet aan om de hoogste baas te bellen op dit tijdstip (het was inmiddels een uur of 8)... die werkte alleen op kantooruren en was net terug van een reis. Bovendien, de doos was al naar de grenspost, wat niet waar bleek te zijn omdat onze vriend hem kon aanwijzen.

Even later stopt er een busje die alle dozen inlaadt. Wacht even, dacht Anco, daar gaan we achteraan. Anders weet je nooit in wiens handen het pakket beland. Wij dus met z'n alleen weer de auto in en achter het busje aan, naar de "echte post" zo'n 20 km verderop. Iedereen werd er stil van, ook door moeheid en gebrek aan een fatsoenlijke avondmaaltijd :)

Ook bij de volgende post konden we praten als Brugman, maar kregen we de doos niet mee. Officieel was het pakket nu van de douane en moesten wij maar bewijzen dat het apparatuur echt van ons was. Ze hadden daar tenslotte een heel magazijn vol met spullen die zogenaamd "gedoneerd" waren. Van dat argument raakte hij niet onder indruk. Wel nam hij de moeite zijn chef even op te bellen. Maar nee, morgen terugkomen met de originele bon, dan wilde hij wel verder praten. Maar een belofte wilde ze geen van allen doen.

In het donker dus weer terug naar Bobo en daar nog even snel een broodje hamburger verorberd. Het was inmiddels al half 12! Uitgeput in bed!

Jacht op doos
Inmiddels hadden we vrijdagavond per e-mail een scan van de originele bon ontvangen. Dat zou de douane uiteindelijk moeten overtuigen, hoopten we :) Eerst een ochtend werken op de Maranatha school. Daar hebben de mannen fyber optics neergelegd en een voltage regelaar geïnstalleerd voor de hele school. Ook hier hebben ze een goed werkend computerlokaal.

De regelaar was hard nodig, omdat de spanning kan variëren tussen de 170 en 260 Volt. Zo erg, dat zelfs de lampen er van springen!

Na de klus snel een lunch en met z'n allen weer op weg naar de douane. Dit keer namen we al onze spullen mee, omdat de kans erin zat dat we onze inverters niet meer terug zagen. Als dat de uitkomst was, zouden we doorgaan naar Mali. Het had dan geen zin om terug te keren naar Pondou.

Terwijl Anco met de chef praatte, keken wij van een afstand in de auto toe. Het gesprek in de auto ging over heel andere zaken (slangen, spinnen en ander ongedierte) dan erbuiten. Het was toch wel een beetje een ontlading van de opgebouwde spanning de afgelopen dagen. Ook maakte ik opmerkingen als "ze gaan samen naar binnen, maar de doos staat nog buiten"; "Anco ondertekent iets" etc, waaruit onze Afrikaanse vrienden dan weer dingen kunnen opmaken. Al met al, na ongeveer een half uur, kwam Anco met doos en al onze kant op. Zonder te betalen!! Opeens brak er weer een zonnetje uit op de achterbank. Een pak van ieders hart.

De ontlading
Eenmaal terug in Bobo reden we eerst naar een supermarkt...eerst maar eens fatsoenlijk boodschappen voor de overige dagen doen. Nu we de doos hadden, zouden we de zondag vrij nemen en maandag het werk op Pondou afmaken.

De avond gingen we uit eten bij de Katholieken om de 'overwinning' te vieren. Dat beloofde een gezellige avond te worden. Des te meer omdat één van de jongens nog nooit voet in een "sjiek restaurant" had gezet. Tot hilariteit van ons allen bestelde hij uiteindelijk een sorbet als zijn hoofdmaaltijd :)

Ook Anco's helper zette de toon van de avond. Hij at letterlijk alles van iedereen op. Zo'n kans kreeg hij tenslotte niet snel weer.

Op maandag konden we eindelijk het werk afmaken en kregen de controllers hun plaats. Ook twee inverters werden geinstalleerd, om enkele computers van goede spanning te voorzien.
Met een blij en vol hart gingen we weer terug naar Koutiala. De reis had ons allen duidelijk dichter bij elkaar gebracht :)

Onschatbare waarde

We hebben een heerlijke tijd gehad in Bobo, Burkina Faso. Een lang weekend weg en je komt bijna herboren terug ;-) Het is er een stuk koeler, ze hebben er echte supermarkten en er is van alles te koop. Bij Bobo vergeleken is Koutiala maar een onderontwikkeld dorpje...

Naast verkoeling en de "nodige luxe" hebben we ook een aantal scholen bezocht. De kerk / CAMA in Burkina maakt er werk van om verschillende christelijke, lagere scholen op te zetten. Niet onbelangrijk in een land waar het analfabetisme nog steeds schrikbarend hoog is. De christenen staan bekend als goede lesgevers, in navolging van de Katholieken. Aan leerlingen dus geen gebrek!

Een miljonair die Mali, Burkina met regelmaat bezoekt, ziet ook het nut van goed onderwijs in. Hij had ons gevraagd eens een kijkje te nemen op de scholen en te zien hoe we de energievoorziening op beter peil kunnen krijgen. Voor het einde van het jaar zullen we Burkina een langer bezoek brengen, om het besproken werk ten uitvoer te brengen.

Op een van de scholen, de bijbelschool in Poundou, kwamen we een pc van onschatbare waarde tegen. Het ging om een computer uit 1994, met een 128 MB harde schijf en Windows 3.1 erop. Kun je je het je voorstellen? Echt uit het stenen computer tijdperk! Er draaide ook nog een programma op dat Anco kende - dr. Watson - maar wat mij meer als paardemiddel in de oren klonk ;-)

De school heeft haar spullen goed onderhouden, om die reden ging deze pc zo lang mee. Nu had hij toch eindelijk zijn laatste adem uitgeblazen en was de vraag of wij de belangrijke administratieve documenten eraf konden halen. Een superoude computer ging dus mee terug naar Mali.

Spullen komen dus wel degelijk goed tot hun recht. Zolang de ontvangers het nut van schoonmaken en houden maar voldoende inzien. Ook de solarinstallatie op de school was oud, maar in redelijk goede staat. Ze kunnen hun batterijen vier tot vijf jaar draaiende houden, waar anderen hun batterij binnen een jaar om zeep helpen.

Vanaf onze komst naar Mali zien we het belang van onderwijs, kennis in. Om die reden draaien we - waar mogelijk - alleen projecten waar ook kennis kan worden overgedragen. Dat is toch echt de toekomst van het land. Dat en innovatie, durf om traditionele manieren te herevalueren en waar nodig achter te laten.

Busreis vol verrassingen

Tijdens de terugreis vanuit Bobo (Burkina Faso) kon ik het niet helpen ‘weg te dromen’ bij de gedachte aan de comfortabele heenreis…wat een verschil ;-) De heenreis kon ik meerijden met collega’s (Toyota pick-up, niet teveel mensen, versnaperingen en airco), terwijl ik op de terugweg plaatsnam in een tot de nok toe gevulde, maar vooral kokendhete lange afstandsbus.

Deze bus was niet alleen afgeladen met zoveel mogelijk personen, ook nog eens met zoveel mogelijk spullen onder de stoelen, in het gangpad en bovenop het dak. Bij een oneffen weg naar beneden dreigde hij meer dan eens uit balans te raken. Elke keer haalde ik opgelucht adem als de bus weer ‘wiel’ zette onder aan een schuine heuvel. Ik bekeek een en ander per deelaspect van de reis.

Eén ding wist ik echter zeker na een reis van ongeveer 10 uur (terwijl deze normaliter zo’n 4,5 max. zou moeten zijn)….Ik zal niet snel, zeg nooit nooit, meer een bus nemen om de grens over te gaan. Binnen Mali is het goedkoop vervoer, maar daar buiten wordt de stressfactor alleen maar hoger. Laat me een paar voorbeelden geven van deze ‘ultieme cultuurervaring’ ;-)

De bus was zo volgeladen, dat na enkele kilometers te hebben gereden er al een ‘correctie’ moest worden gemaakt. Iedereen er weer uit, het onderstel van de bus corrigeren (vraag me niets precies welk deel) en toen weer inladen. Hmm, dat begint goed dacht ik, het kon wel eens een lange rit worden.

De echte ellende begon echter pas bij de beide grenzen, Burkina Faso en Mali. De bus leek het ideale vervoermiddel te zijn voor hen die hun ID-papieren niet in orde hadden. Vaak kwamen ze er af door 1.000 CFA (ruim 1,5 euro) te betalen, al ging die vlieger niet altijd op. Het (steekpenningen)systeem wordt dan ook in stand gehouden door dit alles. Het is goedkoper voor de partij zonder papieren en de douanier wordt er ook niet slechter van.

Het wordt alleen wel lastig als je als passagier (met papieren tip top in orde) niet aan deze praktijken mee wilt doen. Iedereen werd dan ook gesommeerd om 1.000 CFA te betalen. Ikzelf was net met Boven in debat over het feit dat ik op duidelijke, maar niet al te onvriendelijke manier wilde gaan zeggen dat ik het bedrag niet wilde betalen. Laat ik nu de enige zijn die zo m’n paspoort terug in handen krijg gedrukt ;-)

En ja, dan barst er enige discussie los. Waarom ik als blanke (met geld…) de gevraagde 1.000 CFA weigerde te betalen. Op die manier kreeg ik wel de kans om uit te leggen waarom ik anders wilde zijn. Even later ontkwam ik er echter met geen mogelijkheid aan om 200 CFA (per persoon) te betalen, omdat de bus moest worden geëscorteerd. De kans op bandieten was groot, het was al laat, en even later stapte er dan ook een douanier met grote radio binnen. Als hij nu een geweer bij zich had, had ik er misschien nog iets van begrepen ;-)

Ondanks het afzien en lange tijd in de rij (bij de grens) en buiten staan, was het toch de moeite waard om een keer een busreis als deze mee te maken. Het is bijzonder om te zien hoe de passagiers in de bus zich gedurende de reis tot een groep omvormen. Een ieder let en zorgt voor elkaar, er worden menige contacten gelegd. De relationele kant van de Afrikaanse samenleving komt ook in een bus volledig tot uiting.

Is weer eens anders dan mijn dagelijkse busreis soms naar Wassenaar (was werk), terwijl iedereen z’n neus in krant of boek heeft gestoken. Maar blij was ik wel, toen ik na 10/11 uur weer voet op vaste bodem kon zetten. Want vermoeiend is het wel...

Burkina door een lens

Onze laatste video lesdag zit er op…we hebben deze intensieve week met een gezamenlijk etentje afgerond. Ik voel me keer op keer bevoorrecht hoeveel diverse en interessante mensen we tijdens ons werk in Mali mogen ontmoeten. Daarbij uiteraard niet alleen denkend aan mensen met een blanke huidskleur ;-)

De vriendelijke atmosfeer die er hangt in Bobo / Burkina Faso heeft me ook dit keer weer gegrepen. Op sommige vlakken is Burkina zo anders dan Mali. Ikzelf leg daarbij altijd weer de link naar de 10% christenen (tegen 2% in Mali) die het land bewonen. Maar echt maatstaven kan ik deze gedachte eigenlijk niet.

Gisterenmiddag bijvoorbeeld kwam ik er ‘tot mijn schrik’ achter dat mijn 7-daagse visum diezelfde dag afliep. Ik had namelijk mijn visum aan de grens gekocht en had deze in Bobo moeten verlengen. Geen probleem werd er op de cursus gezegd. Dan rijden we na de les en voor het avondeten gewoon even langs bij het douanekantoor.

Gewoon even langs? Na 6 uur in de avond? Ik had al allerlei scenario’s voor ogen (Ewien een dag eerder het land uitgezet wegens aflopen visum etc.), omdat zulke flexibiliteit in Mali vrijwel (laten we optimistisch blijven ;-) niet wordt getoond. Tot mijn verbazing mogen we direct een papier invullen en – bij het tonen van de bon voor het visum bij de grens ontvangen - kan ik de volgende morgen een visum laten aanmaken. Gratis en voor niets!! De man vertelt me dan ook triomfantelijk dat ik nog 83 dagen extra in Burkina kan blijven….

‘k Heb echter nog één hobbel te overkomen. Mijn laatste pasfoto’s zijn vergeven bij de grens. Hoe kom ik zo snel aan pasfoto’s. Ook dat wordt in mum van tijd opgelost. We rijden naar een Koreaans fotobedrijfje ergens op een hoek. De medewerkers zijn al bezig op te ruimen, maar luisteren geduldig naar onze vraag. Pasfoto’s? Ook weer geen probleem….De manager – een bekende van onze host - komt een en ander persoonlijk coördineren.

Of ik even direct mee wil lopen? Ik word in een klein hokje – vergelijkbaar met Nederland – op een kruk gezet. Er hangt zelfs een spiegel om nog even mijn verwaaide haren recht te strijken. Terwijl een medewerker een fotocamera haalt, verbaas ik me over het vele fotoapparatuur (reflectoren, lampen, etc) er om me heen staan opgesteld. Als ik niet beter wist zou ik denken bij ‘Foto Klein’ in Nederland was neergestreken.

Totdat de man + fotocamera weer opdook. Grinnikend moest ik erkennen dat dat plaatje toch wel echt Afrikaans leek. Maar goed, met de snelheid van een sneltrein beschikte ik een dag later toch mooi over een vernieuwd visum. In sommige streken, op sommige momenten is de ‘klant dus echt koning’.

De video-seminar was echt een leerzame en bijzonder goede week. Nu al het geleerde nog in de praktijk brengen, ten gunste van de Malinesen / Malinese kerk. Zonder daarbij alleen mijn ‘storylijn’ te volgen ;-)

Hersenkrakers

Een groet vanuit Burkina Faso...De plek waar de video-seminar wordt gehouden...een (tot nu toe) goede, maar pittige eerste dag! Er valt veel te leren in weinig tijd. De groepssfeer is echter erg goed en dat komt de seminar ten goede. Domme vragen bestaan er dan ook niet, al zijn er wel vragen die een glimlach opwekken ;-)

De conferentie is niet alleen vermoeiend vanwege de vele nieuwe stof. De voertaal deze dagen is Engels en dat vermoeid mijn NL/FR/Bambara hersenen. Ben niet meer gewend zo intensief in een klaslokaal vol Engelse klanken te bivakkeren. En dan ook nog mijn wensen en behoeften op vele vlakken in deze taal te uiten. Doe mij maar Nederlands, dat werkt een stuk beter.

Over Nederlands gesproken. Zondag in een kleine, Franse kerk bleken de Nederlanders in de meerderheid te zijn! Van het die dag 20 tellende publiek, bleken maar liefst 11 oorspronkelijk van Nederlandse huize te zijn. Wat is de wereld wat dat betreft klein. Ook de vrouw van de Afrikaanse dominee is Nederlands. En waar zag ik dit aan? Juist ja, de klompjes aan de voeten van haar kleinste kind. Er staat in ieder geval voor deze week alvast een Nederlands bezoek gepland!

Maar terug naar de seminar...De cursustrainer is een man van mijn leeftijd, werkzaam bij National Geographic (NG). Iemand die op makkelijke en toegankelijke wijze kan vertellen over zijn ervaring vanuit de praktijk. Grappend merken we zo nu en dan op dat 'als we maar 25% kwaliteit van zijn videos leveren', we het al bijzonder goed doen. Er gelden dan ook hoge standaarden bij een wekelijks natuurprogramma bij NG.

Tussendoor leren we ook de cursisten en trainer persoonlijk kennen. Zo vertelde de laatste bijvoorbeeld vandaag dat christen zijn bij een organisatie als NG niet altijd even makkelijk is. Met name hun maandelijkse ‘magazine’ heeft toch vaak een erg ‘evolutionaire’ insteek. Hij vertelde ons dan ook dat het niet makkelijk was om christen te zijn in zijn vak. Hij vergeleek het ook wel met je favoriete nieuwskeuze in Amerika. Wanneer je eenmaal ‘overtuigd’ Democraat of Republikein bent, zul je altijd afstemmen op een bepaalde nieuwsorganisatie.

Vanavond heb ik een andere culturele ervaring opgedaan. Eén die me al voorspelt was toen Anco en ik naar de bijbelschool gingen. De ‘superbowl’ van American football. Hier bevond ik me dan in een kamer vol met ‘Chicago Bears’ en ik-ben-de-naam-van-de-andere-partij-vergeten aanhangers. Coke, snacks en football op een groot scherm. Alsof ik de voetbalfinales afgelopen zomer herleefde ;-) Alleen dit keer begreep ik hoofdzakelijk de regels niet.

Onze trainer heeft echter niet alleen verstand van videos, maar (zoals een échte Amerikaan betaamd) ook van American football. Ik ben er vanavond in ieder geval achter gekomen dat het best aardig is om te bekijken, wanneer je de regels eenmaal doorkrijgt ;-)

p.s.
Ik heb van Anco gehoord dat hij het goed maakt en vandaag of morgen naar Sevare zou gaan...

Grensverleggend

Heb het idee 101 dingen tegelijk te moeten regelen, maar echt ver kom ik nog niet… Mijn hoofd is al over de grens van Mali, in Bobo / Burkina Faso waar een video-seminar gehouden wordt volgende week. En ik het voorrecht heb één van de vier cursisten te zijn ;-)

Deze video-seminar zal openstaan voor de zendingsvelden van West-Afrika. Met als doel: het onder de knie krijgen van het hele (professionele) videoproces, van begin tot eind. Onderwerpen als verschillende soorten cameras, belichting, geluid, editing, etc. zullen de revue passeren. Met niemand minder als een filmmaker bij National Geographic die de lessen verzorgd….Hmm, geen wonder dat ik er nu al naar uitkijk ;-)

Deze seminar is niet alleen grensverleggend omdat ik er de grens van Mali voor over moet. Het zal ook grensverleggend zijn als het gaat om een eerste stap naar een ander onderdeel van mijn / ons werk. De Malinese kerk heeft namelijk de vraag gesteld om een actievere rol te spelen in communicatie, zowel in schrift als beeld. Na de cursus te hebben gevolgd, zal er dan ook een groep samen worden gesteld en zal het mijn taak zijn het geleerde aan een actieve, kleine groep over te brengen. Een interessante, maar toch ook ‘grensverleggende’ taak ;-)

Ikzelf had graag een jonge Malinees direct mee naar de cursus genomen. Dit bleek in de praktijk niet haalbaar te zijn, omdat de cursus geheel in het Engels wordt gehouden. Niet dat er geen Malinezen te vinden zijn die voldoende Engels beheersen, alleen moet het ook maar net dé persoon zijn die de Malinese kerk voor deze taak uitkiest.

De keuze om via de kerk te werken brengt soms met zich mee, dat projecten op een later tijdstip dan gepland van start gaan. Het is nu eenmaal Malinees om ‘met z’n allen’ een gerichte keuze te maken. Ik vergelijk het altijd maar een beetje als onze ‘vergadercultuur’, waar je tenslotte ook langs allerlei schijven moet, alvorens er een beslissing wordt genomen. Al is het uiteraard niet één op één vergelijkbaar.

Wanneer de kerk echter eenmaal instemt met een bepaald project, worden ook echt alle zeilen bijgezet. Je kunt dan ook uitgaan van een 100% motivatie! Hoeveel te meer haal je uit een project, waar dan ook, wanneer de medewerkers gemotiveerd zijn en zelf ook de zin van het project inzien? Juist ja, om die reden werken we dan ook zo ;-)

Maar goed, voordat deze enerverende week van start gaat, ' mag' ik dus nog 101 regeldingen doen ;-) We zijn al halverwege als het gaat om de reis, we verblijven momenteel (weer) in Koutiala. Anco is aan het werk op het radiostation van de bijbelschool Bethel. Deze zal voorzien worden van zonnepanelen, waardoor de energietoevoer en daarmee de zenduren optimaal worden t.a.v. de vroegere opzet.

Ikzelf kan vrijdagochtend met collega’s, woonachtig in Koutiala, meeliften naar Bobo. Op die manier hebben we twee vliegen in één klap. Daarnaast is het bovendien een stuk gezelliger om met een familie op reis te gaan, i.p.v. met de bus en / of zelf met de auto.