Grensoverschrijdende vriendschap

Het wonen en werken in het buitenland levert vaak bijzondere vriendschappen op. En dan lijkt de wereld ook opeens heel klein. Zo zaten we gisteren aan tafel met (ex) Mali vrienden en een (ex) Congo vriendin.

In Congo kwamen we onze (ex) Mali vrienden weer tegen en leerden we via hen de inmiddels (ex) Congo vriendin kennen. Begrijp je 'm? :)

Het is altijd weer een genot om herinneringen aan vervlogen tijden op te halen. Doordat je allemaal in hetzelfde land hebt gewerkt, heb je vaak ook aan twee woorden genoeg. Voeg daaraan toe een gezonde dosis humor en het plaatje is compleet.

Bij het afscheid van één van deze (ex) Congo vrienden, bezochten we een Congolees straat theater. We waren onder de indruk van het talent dat werd neergezet met zo weinig middelen. Een 'aftands podium' met rijen plastic stoelen, minimale verlichting en geluid ... En dat midden in een wijk, zodat met name het gewone publiek ervan mee kan genieten.

Kosten laag, plezier des te groter. Je kon toen echt zien dat muziek en cultuur een heuse uitlaatklep voor de Congolezen is. En talent is er des te meer, omdat iedereen het (harde) dagelijkse leven wat aangenamer wil maken. Een 'reminder' voor mij ook weer dat een goed product / goede voorstelling neerzetten niet altijd samen hoeft te gaan met grote budgetten en dure apparatuur. De juiste mensen op de juiste plaats, dat is veel belangrijker!

Die avond vond er een dansvoorstelling plaats, enigszins te vergelijken met het Nationaal Ballet in Nederland. Wat een energie, wat een enthousiasme spatte er van het podium af.

Aan het einde van de voorstelling daalde men af om ook het publiek het podium op te krijgen. Ik durfde niet goed en hield het af. Tot mijn verbazing zag ik Anco op een gegeven moment wel het podium betreden. Dat terwijl hij altijd beweert dat zijn lichaam en ritme geen goede combinatie vormen :)

Zie hier het bewijs, een dansende Anco in de maat van de Congolese muziek. Zo zie je maar weer, wat een avondje bijpraten voor herinneringen naar boven haalt :) Het is goed om alle dagen te blijven genieten van de kleine dingen. Helemaal in een land (of zal ik zeggen wereld?) waar - naar onze maatstaven - nog zoveel mis dreigt te gaan...

Ik bel, dus ik besta!

Tijdens onze (extra) lange taxi rit van Boma naar Kinshasa was deze titel al in mijn hoofd opgekomen. Hoe dit verder vorm te geven, wist ik toen nog niet :)

Bellen in Congo lijkt wel een eerste levensbehoefte. Overal zie je mensen bellen : in de taxi, op de straat, bij de kassa van de supermarkt etc. Het gaat zelfs zo ver dat tijdens de les de leraren ook gewoon hun biepende mobiel oppakken. Een telefoongesprek gaat letterlijk voor alles.

Dat de telefoonmaatschappij(en) rijk worden in Congo staat buiten kijf. Maar hoe de over het algemeen arme bevolking zoveel unités (belminuten) kan aanschaffen, is ons tot op heden nog een raadsel. Want bellen is duur in Congo. Veel gesprekken lijken zich ook vaak op te lossen in het niets, de miscommunicatie als gevolg van ruis (lees : een overbelast netwerk) is enorm.

Niet alleen over de telefoon komt deze miscommunicatie regelmatig tot stand, ook in het dagelijkse leven. De administrateur verwoordde het als volgt : 'Bij ons – Congolezen – staat wat we zeggen vaak mijlenver af van wat we doen'. Want praten kan de gemiddelde Congolees wel. Maar lukt het hem ook daadwerkelijk om deze woorden om te zetten in daden ?

We hebben tijdens onze weken in Congo wel heel duidelijk gezien (en ervaren) dat het ondernemingsklimaat in Congo niet bepaald stimulerend werkt. Kom je eens met een nieuw en iniatiefrijk idee / bedrijf, dan wordt het je binnen de korste keren onmogelijk gemaakt om daar in door te breken. Belasting hier, belasting daar. In 'no time' wordt een (ongewilde) zaak tot stilstand gebracht.

Met name de grote groep jeugd raakt hier ontmoedigd door. Tijdens een gesprek met onze buurjongen in een caféetje, kwamen die frustraties nog eens duidelijk boven. De gemiddelde (jonge) Congolees wil dan ook of naar Europa, of doorstuderen (een vriendin noemt het bijna een ziekte). Nog een studie erbij, en nog één. In de hoop dat één van die diploma's garantie biedt op een betaalde baan. Terwijl het algemeen niveau van de studies toch ver onder de maat is.

Het gaat me vaak echt aan het hart wanneer we weer een teleurgestelde jongere (op straat) tegenkomen. Echt praktisch verder helpen kunnen we hen vaak niet, anders dan hen te bemoedigen en van enige raad bij te staan. Uiteindelijk zal er toch een ommekeer moeten plaatsvinden van binnenuit. Zullen de mensen er voor moeten kiezen om het algemeen belang voor het eigen winstbejag te laten gaan. Want het is en blijft lastig een land (verder) te helpen dat niet echt geholpen wil worden !

Toch proberen we ons ook te richten op de positieve dingen. De mensen op strategische plekken die wel degelijk met een kritisch oog naar de samenleving durven te kijken. Die meer dan klaar zijn voor een frisse wind. Die ons verder helpen op de meest onverwachte momenten.

Bierfabriek schiet te hulp

We zijn onze laatste weken in Congo ingegaan. Gezien de weersberichten vanuit Nederland, zal ons systeem aan het einde van deze maand een flinke schok krijgen :) Brr, wat is het koud bij jullie zeg! En dan lopen we hier puffend en zwetend rond. Want anders dan in Mali is de luchtvochtigheid hier over het algemeen hoog.

Ons eerste weekend in Congo kwamen we in contact met een aantal Nederlanders. Eén daarvan bleek 'onze buur-buurman' in Boma te zijn. Hij is verantwoordelijk voor het reilen en zeilen van de Bralima, de bierfabriek bij ons onderaan de heuvel. Je moet begrijpen dat er heel wat bier wordt gedronken in Congo, er is dus (soms helaas) wel degelijk een markt voor ...

Na dit eerste contact werd het op een gegeven ogenblik een goede gewoonte om eens per week bij onze mede-Nederlander op bezoek te gaan. Om niet alleen van het gezelschap, maar ook van de airco en een verfrissing te genieten. Waar wij met de school vaak vrijwel weinig tot geen spanning hadden, had de fabriek dit wel. Zij zijn tenslotte hiervan afhankelijk om de fabriek draaiende te houden.

Tijdens één van deze avonden kwam de nood voor een eigen trafo op tafel. Wellicht had Bralima wat we zochten, werd gezegd. Of we niet eens konden komen kijken. Zo gezegd, zo gedaan en het bleek precies te zijn wat we zochten.

Om een lang verhaal kort te maken...Vrijdag kwam de directrice van de Bralima langs met een brief die ons vertelde dat de trafo aan de school geschonken word. Wie had hier op durven hopen? We hebben het toch al gauw over een geschenk van rond de 10.000 dollar!

Begin volgende week wordt de trafo op het schoolterrein gebracht en zal men een kleine ceremonie houden om 'de deal' te beklinken. Fotootje erbij en dan kan het echte werk beginnen. Momenteel wordt er al het nodige graafwerk verricht door vier jonge mannen.

Het ziet er dus naar uit dat de trafo voor ons vertrek wordt geïnstalleerd. Als alles meezit zelfs al in de komende twee weken. Een (uitbundig) feest staat op de planning wanneer een en ander daadwerkelijk is gerealiseerd. Dat wil ook wel na al die jaren van slechte spanning :)

De directrice van Bralima was vrijdag oprecht geschokt. Dat een school met ruim 60 leerlingen (+ gezinnen) toch zo lang 'in het donker' kan zitten. Zij had zich al zorgen gemaakt en gevraagd of ze daar - als Bralima - niets aan konden doen. Geweldig hoe een en ander op deze manier in elkaar zal gaan passen!

In dit geval kwam God letterlijk niet te laat :) We houden jullie graag van de vorderingen op de hoogte!

Mama's en de papa's

Laten we starten met een foto van de Inga dam (vorige blog). Zie je Anco staan op de trap? Niet? Geen zorgen, er is niets mis met je ogen...hij valt nu eenmaal bijna weg tegen de grootste dam :)

Nu we onze vijfde week in Congo in zijn gegaan, beginnen we dieper over bepaalde zaken na te denken. In zowel positieve als minder positieve zin :)

Eén ding is zeker: Congo - als natie - heeft nog een lange weg te gaan. Terwijl ik dit tik hoor ik gezang op de achtergrond. Op dat vlak heeft Congo meerdere streepjes voor op Mali. De gemiddelde Congolees heeft een zangstem van hoog niveau. Met het daarbij behorende ritme :)

Qua economie en ontwikkeling daarentegen ligt Mali ver voor op Congo, hoe bizar dat soms ook klinkt. Mali behoort tenslotte ook tot de 10 armste landen van de wereld. De oorlog en jaren schrikbewind hebben veel stuk gemaakt, waardoor de wederopbouw maar niet op gang wil komen. Men blijft steken op het zogenaamde overlevingsniveau.

Zolang zaken op hoger niveau ook niet beter worden geregeld, zullen er weinig 'Westerse bedrijven' geld in de maatschappij willen pompen. Terwijl dat juist een impuls zou geven aan de economie en dus ook werkgelegenheid.

Bijna elke Congolees zou ook het liefst naar het buitenland willen, om of te studeren of te werken. Maar zo gemakkelijk is dat niet. Ook wonen er aardig wat Congoleze intellectuelen in het buitenland. Maar over terugkeren denken ze niet na, zolang er geen orde op zaken wordt gesteld.

En zo is de cirkel eigenlijk weer rond. Het stemt de gemiddelde Congolees treurig. Men heeft weinig zicht op verandering de komende (min) 10 jaar. Tenzij de verkiezingen volgend jaar een totale ommekeer brengen. Men hoopt en bidt hierop!

En dan de mama's en de papa's...Het trof me ineens dat ik het enigszins bijzonder - of moet ik zeggen bizar? - vind dat in een maatschappij waar zoveel wantrouwen en achterdocht is, men gewend is elkaar mama of papa [vul je naam maar in] te noemen.

Voor ons wel gunstig, kunnen we die dimensie ook eens aan onze naam toevoegen :) Maar toch! Het beeld van een mama of papa zou toch een heel andere sfeer moeten oproepen over het algemeen. Of wellicht denk ik teveel door en is het simpelweg de positie die je in de maatschappij bekleed. Wie zal het zeggen?

p.s.
Mijn oog viel op de Blog-titel "God komt nooit te laat"... Daar houd ik me aan vast, ook voor Congo.

Energie(k)

We zijn inmiddels drie weken in Congo van de negen. Een dag loopt niet altijd als gepland. 'Dat is Congo', men leeft hier vanuit impulsen, een vaste structuur kent men vrijwel niet. Vergeleken bij Congo is het leven in Mali vrij gestructureerd :)

Zo zijn we bijvoorbeeld al een hele week bezig om een vergunning te krijgen voor ons bezoek aan de Inga dam (mogelijk) dit weekend. De Inga dam I en II voorzien Congo Kinshasa en Brazzaville, Zuid-Afrika van spanning / electriciteit. Ook zijn er grootse plannen met een uitbreiding van de dam met Inga III en Grand Inga. Genoeg potentie, al draait de dam nog lang niet op volle toeren (30% van de capaciteit is in gebruik) door ernstig gebrek aan onderhoud.

Het lijkt ons dus wel wat om dit grootste energiemonster eens met eigen ogen te bekijken. Zo gezegd, maar niet zo gedaan :) Om dit te kunnen hebben we permissie nodig van de baas van de nationale energiemaatschappij en de immigratiepolitie. Een simpel velletje papier met namen, handtekening en een stempel. Vrij reizen en bezichtigen is er dus niet bij !

Dat je de benodigde papieren hiervoor niet zomaar rondkrijgt, werd ons van de week wel duidelijk. Dan was chef a – die de papieren moest ondertekenen – er niet, de volgende dag chef b. Om moe van te worden. Je zou denken dat de vice-chef bij afwezigheid zijn krabbel wel mag zetten, maar ook dat is hier niet het geval !

Hierarchische structuren lopen dan ook als een rode draad door de Congolese maatschappij. Tot het niveau dat het de hele samenleving lam kan leggen. En of het ons op tijd gaat lukken om de papieren voor morgen rond te krijgen, dat is nog maar de vraag. Zo niet, dan accepteert men dat ook gelaten onder het mom van 'zo gaat dat nu eenmaal bij ons in Congo'.

We hebben dan ook met enige regelmaat gesprekken over het reilen en zeilen van de Congolese maatschappij. Want een ieder voelt toch wel de frustratie dat er zoveel voor handen is in Congo, maar het niet tot zijn volle recht / potentie komt. Men komt nauwelijks vooruit. Niet onbegrijpelijk in een samenleving waar niet gewerkt wordt volgens een bepaalde structuur. Of waar bepaalde structuren de vooruitgang juist belemmeren in plaats van stimuleren.

Al met al blijft het moeilijk grijpbare materie. Helemaal in een cultuur waar patronen, gewoonten en gedachten zo anders worden ingevuld dan bij ons. Rest ons niets dan de 'discussie' levend te houden en in de massa mee te gaan...zij het soms wel enigszins uit de pas :)