Hart voor de zaak

We hebben het al vaker door laten schemeren, in Mali gaan de dingen niet altijd zoals we gewend zijn...(of zou ik zeggen altijd niet ;-) Dit keer ging het om een ritje met de taxi, in mijn ogen is het altijd weer een klein wonder als we heelhuids op de plek van bestemming aankomen. Want, taxi's hebben echt hart voor de zaak en dat levert wel eens bijzondere situaties op.

Er was eens....een taxi, die Anco & Ewien naar het afscheidsfeestje van de Nederlandse juf moest brengen. Helaas waren zij nog niet mobiel, vanwege het gebrek aan 4 wielen en het nog niet kunnen gebruiken van hun motor. Eerst dus het bekende groene busje (= Sotrama) naar de winkel om een afscheidscadeautje te kopen. De winkel lag onderaan de heuvel en waar ging het busje heen?? Precies, hij nam de route over de heuvel ;-) Sja, daar zit je dan, wat moet je doen? Je kunt niets anders dan wachten (zijn Afrikanen erg goed in, wij Europeanen iets minder) en de volgende halte eruit gaan en verder lopen.

Nou, da's niet zo ver, vertelde Anco. Nou, niet zo ver, niet zo ver, eeech wel ! En laten we nu net niet op lopen zitten te wachten, met een nog enigszins manklopende Anco. Maar goed, winkel bereikt, cadeautje gekocht, de klok loopt door. Toch maar op zoek naar een ander vervoersmiddel, hmm de taxi. OK, de taxi zo ver is het niet meer, dus dat moet kunnen. Ja hoor, zo gezegd, zo gevonden. De taxichauffeur bieden zich gretig aan. Volgende keer zal ik mezelf wat meer op mijn hoofd krabben als iemand zich zo actief aanbiedt.

Maar goed, de wagen (of wat er nog van over is) in en rijden maar. Ja, had je gedacht hé dat het zo ging. Nee hoor, even terugspoelen, hoe ging het dan? We rijden een paar meter (ja, tot zover hadden jullie het goed), maar opeens stopt ie abrupt, draait zich als een gek om, gaat aan de kant staan, rent naar zijn achterbak, grijpt een bidonnetje, en rent (of eerlijk gezegd vliegt) naar de dichtstbijzijnde benzinepomp). Deze zin even zonder adem te halen hardop voorlezen, voor het gewenste effect.

Enkele minuten (of was het seconden) later is onze chauffeur weer terug, gooit het bidonnetje leeg, doet zijn motorkap open, en....raadt eens? Het vervolg is overigens niet wetenschappelijk beschreven, omdat een leek op dit vlak het verhaal hier doet. Maar het komt erop neer, dat onze chauffeur aan de tuit van de benzineslang zoog tot hij een mond vol benzine had, en deze mondvol vervolgens in de carburateur weer uitspuugt (aldus Anco). Dit was nodig om de auto weer op gang te krijgen, zonder de accu te verslijten. En water om zijn mond te spoelen? Was er niet! Dat noemen wij nu hart voor de zaak hebben...

Nou, geloof me, Anco en ik bekeken onze taxichauffeur met andere ogen. Bij het zien van deze actie gingen wij bijna plaatsvervangend over ons nek. En zo kwamen we alsnog, 20 minuten later dan gepland, op onze bestemming aan. En schoven we heerlijk bij onze Nederlandse juf aan tafel. Dat was wel ff een scherp contrast. Een slokje benzine of een slokje water c.q. limonade wat we kregen geserveerd.

Anders trouwen

Afgelopen weekend kregen we een uitnodiging om te eten met een bont gezelschap. In de huiskamer bevonden zich Congolezen, Ivorianen, Nederlanders en Amerikanen. We konden, welgeteld, als we wilden een gesprek in zeven talen aanknopen. Hoezo Babylonische spraakverwarring??

Deze avond mochten we als verschillende culturen van elkaar leren. Zo vertelden de Congolezen hoe een trouwerij er bij hen aan toeging en geloof me: da's heel anders dan bij ons ;-). Anatole, de man, had een flinke bruidsschat bij elkaar moeten krijgen wilde hij Angela, zijn nu huidige vrouw, trouwen. Er werd zo nu en dan hilarisch gereageerd als hij zijn lijst van zaken opnoemden. Hij moest bijvoorbeeld, even zo los uit de bol gezegd: 3 panjes kopen (stoffen om kleding van te maken), 2 dameshorloges, 2 herenhorloges, een som contant geld, 2 paar schoenen, sokken, riemen, noem maar op. Deze giften waren dan met name bedoeld voor de ouders van de bruid!!

We konden hem er dan ook terecht een beetje mee plagen dat hij aardig wat voor Angela over had moeten hebben, om met haar te kunnen trouwen. Het is in hun cultuur ook zo dat de ouders de dingen regelen en een soort 'rekening van trouwen' opmaken. Het is echter niet zo dat de kinderen gedwongen worden te trouwen. Zij hebben een duidelijke stem in wie ze als partner willen hebben!! Zegt de bruid of bruidegom nee, dan gaat de trouwerij niet door.

Heel anders dan in bijvoorbeeld Mali of Ivoorkust, binnen de moslimfamilies. Aya vertelde die avond dat ze haar toekomstige man (inmiddels overleden) voor het eerst op een foto zag. Van haar werd ook een foto gestuurd aan haar 'toekomstige' echtgenoot. Het is eigenlijk 'not done' in deze cultuur om tegen de keus van je ouders in te gaan. Iemand zal niet snel het contact met zijn familie op het spel zetten, om een gearrangeerd huwelijk te dwarsbomen.

Wanneer beide partijen hebben ingestemd, gaan beide families op eenzelfde plek/plaats wonen en wordt een bruiloft voorbereid. Een onderdeel van de bruidsschat in dit geval was een kleine hoeveelheid goud. Dit goud wordt dan bewaard – weggelegd – tot het eerste kind wordt geboren. Het is een soort borgsom voor het feit dat de bruid niet heeft gelogen over het feit dat ze nog maagd is. Overigens moet er binnen een jaar toch wel een baby zijn...

Er bleken ook overeenkomsten te zijn tussen bijvoorbeeld de westerse en afrikaanse cultuur. Zo stuurden alle partijen ook kaarten rond om mensen uit te nodigen. En wordt er dus ook van beide partijen 'een bijdrage' verwacht. De trouwerij op Congoleze wijze werd bijvoorbeeld verzorgd door beide families. Bruid en bruidegom hadden hier geen omkijken naar.

Er werd gegrinnikt toen Anco gevraagd werd wat voor bruidsschat hij voor mij had moeten betalen...Nou, een echte bruidsschat kennen we in Nederland niet, al hebben Anco en ik elkaar wel cadeaus gegeven ;-) Zo nu en dan halen we dat weer op, omdat we zo verschillende waren in wat voor cadeau we elkaar op dat moment gaven. Wat het dan wel niet was?? Sja, dat gaan we natuurlijk niet aan de grote klok hangen! Is topgeheim.

Criminaliteit in Mali

Anco trekt veel op met een Malinese (gestudeerde) vriend. Van hem leren we veel over culturele gewoonten en/of Malinese traditie. Het is opmerkelijk dat bijvoorbeeld een stad als Mali, met haar ruim 2 miljoen inwoners, waarvan 50% jeugd, weinig tot geen criminaliteit kent. Met uitzondering van uiteraard de voetbalwedstrijden...zoals een keer eerder in de weblog genoemd.

Toen we het over dit onderwerp hadden met deze vriend, vertelde hij dan ook dat het cultureel gezien niet geaccepteerd is, stelen. Wanneer iemand wordt 'gesnapt' zal hij er van elke Malinees die hem tegenkomt van langs krijgen. Dat is toch wel anders nu in Nederland, met het oog op het zinloze geweld.

Hij vertelde een verhaal van een dief die betrapt was en achterna werd gezeten door een groep Malinezen. De dief werd zelfs tijdens zijn vlucht geblokkeerd door een 'Sotrama', het in Mali bekende groene stadsbusje. Deze reed de dief klem, waarna de inzittenden uitstapten en de dief te lijf gingen. De dief heeft het dan ook niet meer na kunnen vertellen. Deed me, toen ik het hoorde, denken aan de AH-zaak waar prins Bernard ingreep. Al liep het daar met de dief beter af.

Onze Malinese vriend zegt dan ook dat stelen 'not done' is in Mali, hoe arm je het ook hebt. Je 'legt' niet alleen schande op jezelf, maar ook op je familie, de maatschappij. Je zal als blanke bijvoorbeeld wel meer in de buidel moeten tasten als je iets (groots) koopt, maar bestolen wordt je niet snel. Alhoewel, dit gaat uiteraard niet altijd op.

Enkele maanden geleden alweer heeft Aya twee mannen 'gesnapt' die over de muur bij ons achter klommen. Het is vrij stil bij ons achter, en er wordt momenteel gebouwd, dus het is niet altijd overzichtelijk. 's Nachts kan het niet, want daar is Jeni, onze gezamenlijke hond, te waakzaam voor. En de Malinezen te bang ;-) Maar goed, deze mannen hadden niet veel goeds in de zin en Aya heeft ze, samen met andere Malinezen, weer de muur gewezen.

Maar goed, het recht in eigen handen zoals in de gebeurtenis met de dief en de Sotrama is absoluut ook niet juist. In Mali zie je dan toch dat men zich in bepaalde situaties nauwelijks aan de wettelijke regels / richtlijnen houdt. Des te meer reden voor ons om ons leven in Mali 'zuiver' te leven en daardoor anders te zijn.